Kıyı elektriği, 2023'te kabul edilen iki AB düzenlemesiyle gönüllü bir çevre önlemi olmaktan çıkıp uyum yükümlülüğüne dönüştü: gemileri düzenleyen FuelEU Maritime ve liman altyapısını düzenleyen Alternatif Yakıt Altyapısı Regülasyonu (AFIR). Armatörlerin çoğu her iki düzenlemeyi tek bir 2030 tarihiyle anıyor; ancak yükümlülükleri ayrı ayrı değerlendirmek gerekiyor.
FuelEU Maritime gemiden ne istiyor
FuelEU Maritime, 5.000 GT üzerindeki konteyner ve yolcu gemilerinin 2030 başından itibaren TEN-T kapsamındaki bir AB limanında rıhtımdayken kıyı elektriğine bağlanmasını ve elektrik ihtiyacını buradan karşılamasını gerektiriyor. Yükümlülük, 2035'ten itibaren kıyı elektriği kurulu diğer AB limanlarını da kapsıyor. Regülasyon ayrıca geminin denizde kullandığı enerjinin sera gazı yoğunluğuna giderek sıkılaşan ayrı bir sınır getiriyor. Bu mekanizma rıhtımdaki enerji kullanımından farklı olarak yakıtı hedefliyor.
AFIR limandan ne istiyor
AFIR, karşılık gelen yükümlülüğü liman altyapısına getiriyor. Belirlenen eşiğin üzerinde konteyner ve yolcu gemisi uğrağı alan TEN-T limanları, 2030'a kadar bu gemilere kıyı elektriği sağlamak zorunda. İki düzenleme bilinçli biçimde birbirini tamamlıyor; geminin bağlantı yükümlülüğü ancak limanda uygun altyapı varsa uygulanabilir. Ancak altyapı yatırımları her limanda aynı hızda ilerlemiyor. Düzenli uğradığınız rıhtımların hangilerinde bağlantı olacağını, gerilim ve frekans değerlerini 2029'da değil, bugünden terminallerle netleştirmek gerekiyor.
Türk bayrağı ile ilgili yaygın bir yanlış anlama
Yükümlülük bayrağa değil, geminin sefer düzenine bağlıdır. AB limanına uğrayan bir gemi, bayrağından bağımsız olarak kapsama girebilir. Dolayısıyla Türk bayraklı veya Türk kontrolündeki bir konteyner gemisi AB hattında çalışıyorsa bu takvime tabidir. Buna karşılık AB'ye uğramayan bir gemi için söz konusu tarihler doğrudan yükümlülük oluşturmaz. Kapsam değerlendirmesi bayraktan değil, geminin gerçek sefer profilinden başlamalıdır.
Dikkatle okunması gereken istisnalar
Rıhtım yükümlülüğü mutlak değildir. Belirlenen süre eşiğinin altındaki kısa uğraklar, plansız veya acil uğraklar, limanın uyumlu güç sağlayamadığı durumlar ve kabul görmüş sıfır emisyonlu teknoloji kullanan gemiler farklı hükümlere tabi olabilir. İstisnaların kapsamı ilk bakışta göründüğünden daha dardır; bu nedenle planı yalnızca istisnalara dayandırmak risklidir. Bununla birlikte, sefer profili gerçekten kısa uğraklardan oluşan gemiler için bu hükümler önem taşır.
AB ETS hesabı 2030'dan önce değiştirdi
AB ETS'nin denizciliği kapsamasıyla birlikte, AB seferlerinden ve rıhtımda geçirilen süreden kaynaklanan emisyonlar 2024'ten itibaren kademeli olarak doğrudan maliyet oluşturuyor. Bu durum, kıyı elektriği dönüşümünün ekonomik gerekçesini 2030 yükümlülüğünden bağımsız olarak değiştiriyor: rıhtımda yardımcı makinede tüketilen yakıtın maliyetine artık emisyon tahsisatı da ekleniyor. Limanda uzun süre kalan gemilerde yatırımın geri ödeme hesabı, yükümlülük başlamadan önce dahi anlamlı olabilir.
Planlamayı yönetmesi gereken tarih neden 2030 değil
2030'daki ilk uyumlu uğraktan geriye doğru planlama yapıldığında temel kısıtın regülasyon değil, kapasite ve tedarik sırası olduğu görülür. Dönüşüm için yük sörveyi, klas onaylı proje, uzun tedarik süreli elektrik ekipmanı ve uygun bir havuz penceresi gerekir. Aynı takvime hazırlanan armatörler aynı üretim ve tersane kapasitesi için yarışacak; bu yoğunluğun ilk etkisi transformatör ve frekans dönüştürücü tedarikinde görülecektir.
- Düzenli uğradığınız rıhtımlardan hangilerinde uyumlu kıyı beslemesi olacağını ve hangi frekansta olacağını teyit edin
- Geminin rıhtımdaki gerçek yük profilini tahmin etmek yerine ölçtürün
- Frekans dönüşümünün gemide mi rıhtımda mı olacağını, hiçbir şey şartnameye yazılmadan sabitleyin
- Klas onay sürecini havuz penceresine göre planlayın, tersini değil
- Uzun tedarik süreli elektrik ekipmanını havuz tarihine göre sipariş edin
Bu özet, regülasyonların kabul edildiği tarihteki hükümleri yansıtır. Kapsam, eşikler ve tarihler değişebilir; uygulama bayrak devletleri ile limanlara göre farklılık gösterebilir. Yatırım kararı vermeden önce güncel düzenlemeleri geminizin klası, tonajı ve sefer düzeni açısından teyit edin.