Gemi Otomasyon ve Kontrol Sistemleri
Tank üzerindeki seviye sinyali doğru ama kontrol odasında görünmüyor. Yeni bir pompanın uzaktan çalıştırılması, durdurulması ve alarm bilgisinin sisteme aktarılması gerekiyor. Bir jeneratör güç yönetim sisteminden gelen komutlara yanıt vermiyor. Makine ile onu işleten ekip arasındaki devreleri, sinyalleri ve arayüzleri izliyor; arızayı buluyor veya yeni ekipmanı mevcut sisteme entegre ediyoruz.
Her kontrol arızası bu yolun bir noktasında ortaya çıkar
Sinyal saha cihazından çıkar, kablolama ve I/O üzerinden kontrol sistemine ulaşır ve alarm, ölçüm bilgisi veya komut olarak görünür. Arıza tespiti de entegrasyon da önce bu yolun hangi bölümünün çalışmadığını veya değiştirileceğini belirlemekle başlar.
- 01
Saha cihazı
Sensör, anahtar veya aktüatör
Basınç ve sıcaklık transmitterleri, seviye ve limit switch'leri, solenoidler ve aktüatörler. Önce saha cihazını kontrol ederiz: beslemesi, loop akımı veya kontak durumu ve ürettiği sinyalin kontrol sisteminin beklediği tipte olup olmadığı.
- 02
Kablolama ve I/O
Kablo, terminaller ve I/O kanalı
Kaybolan bir sinyal çoğu zaman saha cihazı ile kontrolör arasındaki hatta bulunur: hasarlı kablo, gevşek terminal, atmış I/O sigortası veya arızalı kanal. Kartları tahmine dayalı değiştirmek yerine sinyali nokta nokta ölçerek nerede kaybolduğunu buluruz.
- 03
Kontrol
Kontrol devresi veya kontrolör
Çalıştırma izinleri (permissive'ler), interlock'lar, sekanslar ve yedek ekipmanın devreye girme mantığı burada belirlenir. Varsa çizimler ve sebep-sonuç listesi üzerinden çalışır; çizimler gemideki fiili durumla uyuşmuyorsa gerçek çalışma mantığını kayda geçiririz.
- 04
Alarm ve izleme
Sistemin gösterdiği bilgi
Kontrol odası ve köprüüstündeki alarm listeleri, mimic ekranları ve trendler. Sinyal kontrolöre ulaşsa bile yanlış ölçeklenmiş, yanlış taga atanmış veya inhibit edilmiş olabilir. Ekrandaki değeri saha cihazındaki değerle karşılaştırırız.
- 05
Operatör komutu
Komutun ekipmana dönüş yolu
Start, stop veya set değeri komutu operatör arayüzünden kontrol sistemi üzerinden starter'a, sürücüye veya vanaya ulaşmalıdır. Lokal kontrol çalışıyor ancak uzaktan kontrol çalışmıyorsa komut yolunu geriye doğru izleriz.
Entegrasyon da aynı sinyal yolu üzerinden yürür. Yeni ekipman için saha cihazı, kablo damarları, yedek I/O, kontrol mantığı, alarm bilgisi ve uzaktan kumanda gerekebilir. Bu zincirin bir halkası eksikse ekipman lokal çalışsa bile kontrol odasındaki gösterim veya uzaktan kumanda eksik kalabilir.
Bize en sık hangi sorunlarla geliniyor?
Bunlar otomasyon ve kontrol tarafında sık karşılaştığımız arızalardır. Neyi değiştireceğimize karar vermeden önce sinyali, beslemeyi ve kontrol mantığını izleriz.
- 01
Sahada bulunan ancak ekranda görünmeyen sinyal
Transmitter kendi terminallerinde doğru değer veriyor ancak izleme sistemi hata gösteriyor ya da hiçbir şey göstermiyor. Sinyali terminal terminal takip ederek nerede kaybolduğunu buluruz: kablo, junction box, bariyer, I/O kanalı veya konfigürasyon.
- 02
Uzaktan kontrol edilmesi gereken yeni ekipman
Pompa, kompresör veya arıtma ünitesi kendi lokal panosuyla gelebilir. Uzaktan kumanda edilebilmesi, durum ve alarm bilgilerinin mevcut sisteme aktarılması için I/O, sinyal kablolaması, interlock'lar ve test edilmiş kontrol mantığı gerekir. Bu iş çoğu zaman bir montaj kapsamının parçasıdır.
- 03
Güç yönetim sistemine uymayan jeneratör
Jeneratör elle çalışıyor ancak PMS talep ettiğinde devreye girmiyor, yük almıyor veya devreden çıkmıyorsa PMS arayüzündeki start/stop komutlarını, kesici durumunu, yük ve hız sinyallerini kontrol ederiz. Jeneratör tarafındaki kontroller jeneratörler, motorlar ve sürücüler kapsamında ele alınır.
- 04
Gelip giden alarmlar
Sadece ağır havada, belirli bir makine devrinde veya başka bir tüketici devreye girdiğinde oluşan alarm; kablolama, ekranlama veya ortak besleme tarafını işaret edebilir. Alarmın çıktığı anda sistemde neyin değiştiğine bakarız.
- 05
Üretici desteği sona ermiş kontrol donanımı
Röle, kontrolör, I/O modülü veya operatör paneli için yedek parça ve üretici desteği artık bulunmayabilir. Sinyaller ve kontrol mantığı önce doğru şekilde kayda alınırsa, arızalı bileşen çoğu zaman sistemin tamamı değiştirilmeden yenilenebilir. Daha kapsamlı değişimler retrofit olarak planlanır.
- 06
Bypass edilmiş bir interlock
Geminin operasyona devam edebilmesi için açıklanamayan bir trip sonrasında interlock geçici olarak bypass edilmiş olabilir. Neden devreye girdiğini bulur, tasarlanan devreyi geri kurar ve geçici köprü kaldırılmadan önce interlock'u test ederiz.
Çalışmakta olan bir kontrol sistemine yeni ekipman eklemek
İşletmedeki gemilerin kontrol sistemleri zamanla ilk çizimlerinden farklı hale gelebilir. Yeni sinyaller eklenir, yedek kanallar kullanılır ve geçici köprüler sistemde kalabilir. Yeni I/O atamadan önce gemideki mevcut sistemi çizimlerle karşılaştırırız: doğru tipte yedek kanallar, multikor kablolarda boş damarlar, pano içi alan ve güç kaynağı kapasitesi.
Sinyaller daha sonra tip, aralık ve yön bilgileriyle tek tek listelenir; her birine terminal, kanal ve tag atanır. Kablolama ve testler bu listeye göre yürütülür. Değişiklik üreticiye ait özel yazılıma uzanıyorsa, üreticinin müdahalesi gerekip gerekmediği değişiklik yapılmadan önce belirlenir.
Teslimden önce her sinyal uçtan uca doğrulanır: saha cihazı çalıştırılır veya simüle edilir ve sonuç ekrandan kontrol edilir; ardından komut ekrandan gönderilip saha cihazındaki karşılığı gözlenir. Tam sıra test ve devreye alma sayfasında açıklanıyor.
Kapsamımızdaki sistem ve arayüzler
Gemideki makineleri çalıştıran, durduran, koruyan ve durum bilgisini ileten sistemlerin elektrik ve kontrol işleri.
- Alarm ve izleme sistemleri
- Makine kontrol devreleri ve lokal kontrol panoları
- Güç yönetim sistemi arayüzleri
- Jeneratör start, stop ve kesici kontrolü
- Pompa, fan ve kompresör start/stop mantığı
- Uzaktan kontrol ve gösterim
- Sinyal ve kontrol kablolaması
Gemiye gelmeden önce gereken bilgiler
Bu bilgiler, sahaya gelmeden önce arızayı sinyal yolunun belirli bir bölümüne kadar daraltmamıza yardımcı olur.
- Alarm listesi veya ekranda görünen alarmın fotoğrafı
- Kontrol ve I/O çizimleri; varsa loop diagramları
- Arızanın ne zaman ortaya çıktığı ve o sırada hangi ekipmanların çalıştığı
- Kontrol sisteminin üreticisi ve tipi
- Ekipmanda veya kablolamada yakın zamanda yapılan değişiklikler
Otomasyonun diğer elektrik işleriyle kesiştiği noktalar
- Jeneratörler, Motorlar ve SürücülerGemi jeneratörü, motor ve sürücülerinde elektrik işleri: yük paylaşımı, senkronizasyon, AVR/koruma arızaları, starter ve sürücü değişimi.
- Test ve Devreye AlmaGemilerde elektrik test ve devreye alma: izolasyon, süreklilik, kontrollü enerjilendirme, koruma/interlock kontrolleri ve yük altında test.
- Montaj ve Donatımİşletmedeki gemilere yeni ekipman montajı: kablolama, kablo geçişleri, pano bağlantıları, motor, sürücü ve kontrol entegrasyonu; test ve devreye alma.
- Retrofit ve ModernizasyonGemi elektrik retrofiti: üretimi durmuş sürücü ve pano ekipmanının yenilenmesi, dağıtım ve kontrol modernizasyonu, kıyı elektriğinin mevcut sisteme entegrasyonu.
Kontrol işine başlamadan önce sık sorulan sorular
- Kontrol sistemi değişmeden yeni sinyal eklenebilir mi?
- Çoğu durumda evet; doğru tipte yedek kanal ve ilave I/O için yeterli alan varsa. Değişiklik önermeden önce bunu gemide doğrularız. Sistem doluysa veya donanımı artık temin edilemiyorsa, değişimin hangi kapsamda yapılması gerektiğini açıkça ortaya koyarız.
- Kontrol sisteminin üreticisi önemli mi?
- İşimizin önemli bir bölümü elektrik tarafındadır: saha cihazları, kablolama, I/O, kontrol devreleri ve arayüzler. Bunlar çoğu durumda üreticiden bağımsız ele alınabilir. Üreticiye ait özel yazılım içinde yapılacak değişiklikler üretici desteği gerektirebilir; bunu işe başlamadan belirleriz.
- Gemi seferdeyken kontrol arızası bulunabilir mi?
- Çoğu zaman evet. Bazı sinyal takipleri sistem çalışırken yapılabilir; aralıklı arızalar da onları tetikleyen koşullar mevcutken daha kolay tekrar edilebilir. İzolasyon gerektiren işler uygun bir liman uğrağına veya planlı duruşa alınır.
Kontrol arızası mı var, yeni sinyal mi eklenecek?
Gemi bilgilerini, sistem tipini ve arızayı ya da yapılacak değişikliği gönderin. Alarm listesi ve kontrol çizimleri, sahaya gelmeden önce işi değerlendirmemizi kolaylaştırır.